Sau khi bạn đã hoàn tất việc xét mình dựa trên Bảy Mối Tội Đầu và Mười Điều Răn và cảm thấy mình đã sẵn sàng để đào sâu hơn về đời sống thiêng liêng, bản xét mình sau đây có thể trở thành một công cụ hữu ích cho bạn. Đặc biệt, hãy kết hợp bản này với bản “Việc Xét Mình Hằng Tuần” ở phần trước trong giờ chầu hằng tuần của bạn. Trọng tâm của bản xét mình này không chỉ là nhận ra các tội trọng và tội nhẹ, mà còn giúp bạn nhận diện điều có thể gọi là “những bất toàn thiêng liêng.” Đó là vô số cách thức mà bạn chưa hoàn toàn sống trong thánh ý Thiên Chúa. Những ai thật lòng khao khát đạt tới đời sống nhân đức đích thực phải cố gắng thanh luyện ngay cả những tội lỗi nhỏ nhất và những bất toàn nhỏ bé nhất. Không có kim chỉ nam nào tốt hơn cho hành trình ấy bằng ba nhân đức đối thần: Đức Tin, Đức Cậy và Đức Mến.
Sau khi lược qua từng nhân đức, hãy suy niệm các điểm một cách chậm rãi và cẩn thận. Hãy thường xuyên trở lại với những điểm được trình bày dưới đây, đặc biệt lưu tâm đến những khía cạnh mà bạn nhận thấy mình còn thiếu sót. Đừng nản lòng nếu những nhân đức ấy đặt ra cho bạn những đòi hỏi lớn lao, hoặc nếu sự trọn lành của chúng dường như vượt quá khả năng của bạn. Rất có thể bạn sẽ không đạt tới sự hoàn thiện ấy chỉ trong một giờ cầu nguyện, hay thậm chí sau nhiều giờ cầu nguyện. Tuy nhiên, nếu bạn chủ ý đưa ra một quyết tâm vững chắc để thăng tiến trong các nhân đức ấy, để ân sủng Thiên Chúa thanh luyện bạn khỏi tội lỗi và giúp bạn đạt được nhiều nhân đức hơn, thì từng bước một, bạn sẽ ngày càng tiến gần hơn đến sự trọn lành
Những bất toàn trong Đức Cậy
Đức Cậy trọn hảo là sự tín thác trọn vẹn vào kế hoạch của Thiên Chúa quan phòng cho cuộc đời bạn và cho toàn thể thế giới. Đức Cậy trọn hảo đòi hỏi bạn phải quy hướng ý muốn của mình theo những chân lý mà Thiên Chúa đã mặc khải qua đức tin. Nói cách khác, khi bạn tìm cách hiểu cuộc sống, mọi thử thách cũng như mọi điều tốt đẹp, chỉ dưới ánh sáng của đức tin, thì chính đức tin ấy sẽ chất vấn ý chí của bạn và mời gọi bạn tín thác thay vì thất vọng. Đức Cậy là sự xác tín vững vàng phát sinh từ đức tin, giúp bạn luôn tiến bước trong bình an và niềm vui, bất kể bạn gặp phải điều gì trong cuộc sống. Đức Cậy củng cố và nâng đỡ bạn, giúp bạn đạt tới sự xác tín không chỉ trong tư tưởng mà còn trong mọi hành động.
Sự nản lòng: Sự nản lòng không phát xuất nơi Thiên Chúa. Đó có thể là một phần trong kinh nghiệm của đời sống con người, nhưng không phải là một nhân đức; trái lại, đó là sự thiếu vắng nhân đức, là sự thiếu hụt Đức Cậy. Đức Cậy không chỉ đơn thuần là thái độ lạc quan. Đức Cậy là sự tín thác vững vàng vào Thiên Chúa và kế hoạch trọn hảo của Ngài. Điều gì thường khiến bạn nản lòng? Khi rơi vào tình trạng ấy, bạn có nhận ra đó là dấu hiệu cho thấy Đức Cậy nơi mình còn yếu kém không? Nhiều khi, bạn có thể dễ dàng đổ lỗi cho người khác hoặc cho hoàn cảnh về sự nản lòng của mình. Nhưng sự thật là, nản lòng là một bất toàn trong đời sống thiêng liêng, bởi nó phản ánh sự thiếu vắng một nhân đức đối thần là Đức Cậy.
Một hành vi của Đức Cậy: Mỗi người đang nỗ lực theo đuổi đời sống nhân đức và sự thánh thiện cần đặc biệt lưu tâm đến Đức Cậy mỗi ngày. Cũng như Đức Tin, nếu bạn không vun đắp nhân đức này, nó sẽ dần suy yếu. Vì thế, Đức Cậy cần được nuôi dưỡng bằng một hành vi ý thức mỗi ngày. Một lời cầu nguyện như: “Lạy Chúa, con đặt trọn niềm cậy trông nơi Chúa,” cũng giống như lời tuyên xưng: “Con yêu Chúa,” hay “Con tin Chúa.” Đặt niềm cậy trông nơi Thiên Chúa là một hành động được xây dựng trên nền tảng của đức tin và đưa đức tin đi vào hành động. Đức Cậy chính là sự tín thác có ý thức, là việc chủ ý trao phó toàn bộ cuộc đời mình cho Thiên Chúa. Bạn có thực hiện một hành vi Đức Cậy mỗi ngày không? Nếu không, đó là một thiếu sót, một tội nghịch với Đức Cậy.
Lo âu, bất an, khó khăn và thử thách: Bất cứ ai đang sống cũng sẽ phải đối diện với những hoàn cảnh dễ khiến mình lo lắng. Điều quan trọng không phải là bạn có gặp những điều ấy hay không, nhưng cách bạn đáp lại như thế nào khi bị cám dỗ lo âu? Đức Cậy đạt đến sự trưởng thành sẽ giúp bạn mau chóng gạt bỏ những nỗi lo ấy. Tại sao? Bởi vì Thiên Chúa đang làm chủ mọi sự, và dù bất cứ điều gì xảy đến, Ngài sẽ không bao giờ bỏ rơi bạn. Bạn có thật sự xác tín vào điều đó không? Nếu bạn cứ mãi chìm đắm trong những lo âu của mình, thì đó là dấu hiệu cho thấy Đức Cậy của bạn vẫn còn thiếu sót.
Lời than phiền: Than phiền là biểu hiện của sự thiếu Đức Cậy, bởi người than phiền nhìn cuộc sống và những hoàn cảnh của mình từ góc nhìn của của sự giận dữ hoặc tuyệt vọng, chứ không phải dưới ánh sáng của ân sủng. Thánh Phaolô đã viết trong thư gửi tín hữu Rôma: “Chúng ta biết rằng: Thiên Chúa làm cho mọi sự đều sinh lợi ích cho những ai yêu mến Người, tức là cho những kẻ được Người kêu gọi theo như ý Người định.” (Rm 8,28) Vì thế, đối với người đặt niềm cậy trông nơi Thiên Chúa, không có hoàn cảnh nào hoàn toàn vô nghĩa hoặc chỉ đơn thuần đáng để than trách. Đó là vì Thiên Chúa có thể dùng chính những điều khiến bạn bị cám dỗ than trách để sinh ích, kể cả tội lỗi của chính bạn, tội lỗi của người khác hay những hoàn cảnh đau thương nhất. Đức Cậy nâng tâm hồn bạn vượt lên trên những khó khăn trước mắt và ban cho bạn cái nhìn hướng đến sự sống đời đời. Đức Trinh Nữ Maria có than trách khi chứng kiến Con của mình chịu khổ hình thập giá không? Không. Mẹ đi qua nỗi đau khổ tột cùng, nhưng đồng thời vẫn giữ một Đức Cậy trọn hảo rằng ngay cả hành động tàn bạo ấy cũng sẽ được ân sủng Thiên Chúa biến đổi, và quả thật điều ấy đã xảy ra. Than phiền là một tội nghịch với Đức Cậy.
Mãi bận tâm đến tội lỗi của mình hoặc người khác: Bạn có thường xuyên để tâm trí mình bị chi phối bởi những tội lỗi trong quá khứ của mình không? Nếu có, hãy chắc chắn rằng bạn đã xưng thú những tội ấy. Sau đó, hãy tiếp tục bước đi và đừng mãi sống trong quá khứ. Không có ích lợi gì khi cứ mãi bận lòng về những điều mà Thiên Chúa đã tha thứ. Hoặc có thể bạn cứ mãi nghĩ đến tội lỗi của người khác và những tổn thương mà họ đã gây ra cho bạn. Nếu vấn đề ấy vẫn còn tiếp diễn, hãy tìm cách giải quyết theo thánh ý Thiên Chúa. Sau khi đã làm điều cần làm, hãy buông bỏ tội lỗi ấy và đừng tiếp tục nghĩ mãi về nó. Không có ích lợi gì khi để quá khứ tiếp tục chi phối tâm trí bạn. Đức Cậy biến đổi quá khứ thành ân sủng và làm cho mọi sự sinh ích. Việc không biết cậy trông vào Thiên Chúa khi đối diện với những tội lỗi trong quá khứ là một bất toàn trong đời sống thiêng liêng mà Thiên Chúa mong muốn giải thoát con người khỏi đó.
(Những) đối tượng của niềm trông cậy: Nhiều khi, bạn đặt niềm cậy trông vào những sự thuộc về thế gian hơn là vào chính Thiên Chúa. Đó có thể là của cải, sự an toàn, tiện nghi vật chất, danh dự, hay những điều tương tự. Thế nhưng, dù những ước mơ ấy không đạt được, hay ngay cả khi đã đạt được, bạn vẫn sẽ cảm thấy trống rỗng và khô khan. Tại sao vậy? Bởi vì khi bạn đặt niềm hy vọng nơi của cải vật chất hoặc những vinh dự của trần gian, bạn sẽ dần đánh mất Đức Cậy nơi Thiên Chúa. Bạn không thể vừa đặt niềm cậy trông vào những thực tại thuộc thế gian, vừa đặt trọn niềm cậy trông vào Thiên Chúa. Cậy dựa vào thế gian sẽ làm suy giảm niềm cậy trông nơi Thiên Chúa và lấy mất sự bình an cũng như niềm vui của bạn. Điều gì là đối tượng lớn nhất của niềm hy vọng nơi bạn? Bạn thường mơ ước điều gì nhất? Khát vọng lớn nhất của bạn là gì? Hãy đặt niềm cậy trông nơi Thiên Chúa - và chỉ nơi một mình Ngài. Bất cứ điều gì khác được đặt vào vị trí tối hậu ấy đều phản ánh một bất toàn trong đời sống thiêng liêng.
Link bài gốc: Examination of Conscience: Faith, Hope and Charity
Chuyển ngữ: Jos. John B. | CTV JESCOM - Truyền Thông Dòng Tên
