[Góc Nhìn] - Tính Thánh Thiêng Của Chữ Viết Trong Phụng Vụ

Bản Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma do Ủy ban Phụng tự thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam biên dịch, phát hành ngày 19 tháng 3 năm 2026, đã hệ thống hóa cách viết chữ i thay cho chữ y ở nhiều từ Hán Việt mang tính phụng vụ, chẳng hạn hy tế viết thành hi tế, Tiệc Ly viết thành Tiệc Li, giáo lý viết thành giáo lí, hy lễ viết thành hi lễ, tín lý viết thành tín lí, chân lý viết thành chân lí.

Bài luận này trình bày một lập trường phản biện có tính xây dựng đối với chủ trương đó. Người viết nhìn nhận một cách trung thực rằng trong âm vị học tiếng Việt hiện đại, i và y thường được xem là hai cách ghi của cùng một âm vị, nên vấn đề cốt lõi không nằm ở âm thanh mà nằm ở truyền thống chính tả, ở chiều kích văn hóa, thẩm mỹ và thánh thiêng của ngôn ngữ đức tin. Trên cơ sở các công trình ngôn ngữ học của Đoàn Thiện Thuật (1997), Nguyễn Tài Cẩn (1998), Cao Tự Thanh (2014), Cao Xuân Hạo (2001), Đào Tiến Thi (2010), kết hợp lịch sử dịch thuật Công giáo và một số luận điểm của tâm lý học nhận thức, bài viết lập luận rằng việc nhất loạt thay y bằng i làm đứt gãy một truyền thống chữ viết lâu đời và làm tổn thương cảm thức thánh thiêng đã kết tinh trong kho Thánh ca cùng văn chương đạo đức. Người viết kết luận bằng đề nghị Giáo hội gìn giữ cách viết truyền thống với chữ y dài trong các văn bản phụng vụ.

Đọc chi tiết tại: https://drive.google.com/file/d/12T99iAwI9p1HMobKPuNEHqsvkFHtPYNn/view?usp=sharing

ThS. Phêrô Bùi Nguyên Tú & NCS ThS Giuse Vương Nguyễn Toàn Thiện