Vấn đề nóng bỏng: Tôn kính tổ tiên
Khi các thừa sai Tây phương đặt chân đến Việt Nam, các ngài không khỏi bỡ ngỡ trước những nghi lễ và phong tục hoàn toàn khác biệt với những gì quen thuộc tại Châu Âu, đặc biệt là việc tôn kính Đức Khổng Tử, việc thờ Trời nói chung và các nghi lễ thờ cúng tổ tiên, vốn đã ăn rễ sâu vào đời sống văn hóa và xã hội Việt Nam. Vấn đề được đặt ra là liệu các Kitô hữu có được phép duy trì những lễ nghi gia đình dành cho người đã qua đời, vốn quen gọi là “thờ cúng tổ tiên” hay không? 1 Việc tôn kính tổ tiên là một hành vi mang tính cách “tôn giáo” hay chỉ đơn thuần là một tục lệ mang tính “gia đình” và văn hóa? Đó chính là câu hỏi trung tâm của cuộc tranh luận về tục thờ cúng tổ tiên giữa các nhóm thừa sai tại Việt Nam 2 kéo dài gần ba thế kỷ, từ thế kỷ XVII đến XIX.
Các thừa sai Dòng Tên, trong đó có cha Đắc Lộ, nhìn nhận việc cúng giỗ chủ yếu là biểu hiện của đạo hiếu và văn hóa, nên chọn hướng tiếp cận cởi mở: chỉ loại bỏ những yếu tố mê tín, còn lại vẫn cho phép tân tòng tiếp tục thực hành. Trong khi đó, các thừa sai Đaminh lại cho rằng nhiều nghi lễ mang màu sắc tôn giáo và mê tín dị đoan, nên cần phải loại bỏ.
Cuộc tranh luận ấy không chỉ chia rẽ các nhà truyền giáo, mà còn dẫn đến những hiểu lầm sâu sắc khiến nhiều người Việt xem Công Giáo là "đạo bất hiếu", góp phần làm gia tăng những cuộc bách hại Kitô giáo trong lịch sử.
Vậy điều gì đã khiến một phong tục quen thuộc trở thành vấn đề gây tranh cãi suốt gần ba thế kỷ? Các thừa sai đã tranh luận với nhau ra sao? Và vì sao ngày nay người Công Giáo Việt Nam vẫn có thể kính nhớ ông bà tổ tiên?
Những thắc mắc trên sẽ được giải đáp trong số 10 của series Dấu Ấn Đức Tin Trên Đất Việt: "Vấn đề nóng bỏng: Tôn kính tổ tiên." Kính mời quý vị cùng theo dõi.
------------------------------
Dấu Ấn Đức Tin Trên Đất Việt - Một Niềm Tin trong ký ức của một Dân Tộc
Kính mời quý vị đón xem chương trình Dấu Ấn Đức Tin Trên Đất Việt - phát sóng trên kênh Truyền Thông Dòng Tên vào Chúa Nhật hằng tuần.
JESCOM - Truyền Thông Dòng Tên
1 Bùi Đức Sinh, O.P., Lịch sử Giáo Hội Công Giáo, Quyển 2 (1999), 150-157.
2 X. David E. Mungello, The Chinese Rites Controversy: Its History and Meaning (Nettetal: Steyler Verlag, 1994)
