Đức Thánh Cha đã rời Toà Sứ Thần lúc 9 giờ để đến Kilamba cách đó khoảng 27km. Ngài đã dành khoảng 15 phút trên xe papamobile để đi vòng quanh chào các tín hữu trước khi bước vào Thánh Lễ. Bài đọc 1 được đọc bằng tiếng Bồ Đào Nha, trong khi bài đọc 2 được đọc bài tiếng Kimbundu, và Tin Mừng bằng tiếng Bồ Đào Nha, nói về hai môn đệ trên đường Emmau.
Bài giảng của Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến,
Với lòng đầy biết ơn, tôi cử hành Thánh Thể giữa anh chị em. Tạ ơn Thiên Chúa vì hồng ân này và cảm ơn anh chị em vì sự đón tiếp nồng hậu mà anh chị em đã dành cho tôi.
Trong Chúa nhật III Phục Sinh này, Chúa đã nói với chúng ta qua Tin Mừng về các môn đệ trên đường Emmau (x. Lc 24,13-35). Chúng ta hãy để mình được soi sáng bởi Lời ban sự sống này.
Hai môn đệ của Chúa, với tâm hồn bị tổn thương và buồn bã, rời Giêrusalem để trở về Emmau, làng của họ. Họ đã chứng kiến cái chết của Chúa Giêsu, Đấng mà họ đã tin tưởng và đi theo, và giờ đây, thất vọng và thất bại, họ trở về nhà. “Dọc đường họ nói với nhau về tất cả những gì đã xảy ra” (c. 14). Họ cần nói về điều đó, cần kể lại cho nhau những gì họ đã thấy, chia sẻ điều họ đã trải qua, dù có nguy cơ bị mắc kẹt trong đau khổ, và khép kín trước hy vọng.
Anh chị em thân mến, trong cảnh đầu tiên này của Tin Mừng, tôi thấy phản chiếu lịch sử của Angola, của đất nước rất đẹp nhưng đầy thương tích này, một đất nước đang khao khát hy vọng, hòa bình và tình huynh đệ. Thật vậy, cuộc trò chuyện của hai môn đệ khi họ bước đi, nhớ lại với nỗi buồn những gì đã xảy ra với Thầy của họ, gợi nhớ đến nỗi đau đã in dấu trên đất nước của anh chị em: một cuộc nội chiến kéo dài với những hệ quả là hận thù và chia rẽ, lãng phí tài nguyên và nghèo đói.
Khi sống quá lâu trong một lịch sử bị đánh dấu bởi đau khổ như vậy, người ta có nguy cơ chịu cùng số phận như hai môn đệ Emmau: đánh mất hy vọng và bị tê liệt vì chán nản. Họ bước đi, nhưng vẫn bị dừng lại ở những biến cố xảy ra ba ngày trước đó, khi họ thấy Chúa Giêsu chết; họ nói chuyện với nhau, nhưng không hy vọng tìm được lối thoát; họ tiếp tục nói về những gì đã xảy ra, với nỗi lo âu của những người không biết làm thế nào để bắt đầu lại, hay liệu có thể làm được hay không.
Anh chị em thân mến, Tin Mừng của Chúa, hôm nay cũng dành cho chúng ta, chính là điều này: Người đang sống, Người đã sống lại và Người bước đi bên cạnh chúng ta khi chúng ta đi qua con đường đau khổ và cay đắng, mở mắt chúng ta để nhận ra công trình của Người và ban cho chúng ta ân sủng để bắt đầu lại và xây dựng tương lai.
Chúa đến gần hai môn đệ đang nản lòng và tuyệt vọng, và khi trở thành người bạn đồng hành của họ, Người giúp họ ghép lại những mảnh vỡ của câu chuyện ấy, giúp họ nhìn xa hơn nỗi đau, cho họ thấy rằng họ không đơn độc trên hành trình và rằng một tương lai đang chờ đợi họ, trong đó Thiên Chúa tình yêu vẫn hiện diện. Và khi Người dừng lại dùng bữa với họ, khi Người ngồi vào bàn và bẻ bánh, thì “mắt họ mở ra và họ nhận ra Người” (c. 31).
Đối với chúng ta, anh chị em Angola thân mến, con đường để bắt đầu lại đã được vạch ra: một mặt là sự chắc chắn rằng Chúa đồng hành với chúng ta và cảm thương chúng ta; mặt khác là sự dấn thân mà Người đòi hỏi nơi chúng ta.
Chúng ta cảm nghiệm sự hiện diện của Chúa đặc biệt trong tương quan với Người, trong cầu nguyện, trong việc lắng nghe Lời của Người, Lời làm cho lòng chúng ta bừng cháy như hai môn đệ, và nhất là trong việc cử hành Thánh Thể. Chính tại đây chúng ta gặp gỡ Thiên Chúa. Vì thế, cần luôn cảnh giác trước những hình thức đạo đức dân gian, vốn chắc chắn thuộc về căn cội văn hóa của anh chị em, nhưng đồng thời có nguy cơ pha trộn những yếu tố ma thuật và mê tín không giúp ích cho đời sống thiêng liêng. Anh chị em hãy trung thành với giáo huấn của Hội Thánh, tin tưởng nơi các mục tử của mình và luôn hướng nhìn về Chúa Giêsu, Đấng tỏ mình cách đặc biệt trong Lời và trong Thánh Thể. Nơi cả hai, chúng ta cảm nhận rằng Chúa Phục Sinh đang bước đi bên cạnh chúng ta và, hiệp nhất với Người, chúng ta cũng chiến thắng cái chết đang đe dọa chúng ta và sống như những người đã được phục sinh.
Với xác tín rằng chúng ta không đơn độc trên hành trình, còn có thêm một sự dấn thân quảng đại, có khả năng chữa lành các vết thương và khơi dậy hy vọng. Thật vậy, nếu hai môn đệ Emmau nhận ra Chúa Giêsu khi Người bẻ bánh cho họ, thì điều đó cũng có nghĩa là chúng ta cũng phải nhận ra Người như thế: không chỉ trong Thánh Thể, nhưng còn ở bất cứ nơi nào mà một cuộc sống trở thành tấm bánh được bẻ ra, bất cứ nơi nào có người trở thành quà tặng của lòng thương xót như Người.
Lịch sử của đất nước anh chị em, những hậu quả khó khăn mà anh chị em vẫn phải gánh chịu, các vấn đề xã hội và kinh tế và nhiều hình thức nghèo đói khác nhau đòi hỏi sự hiện diện của một Hội Thánh biết đồng hành với anh chị em mình trên hành trình và lắng nghe tiếng kêu than của con cái. Một Hội Thánh, với ánh sáng của Lời và của ăn là Thánh Thể, biết khơi dậy niềm hy vọng đã mất. Một Hội Thánh được hình thành bởi những con người như anh chị em, những người biết trao ban chính mình như Đức Giêsu đã bẻ bánh cho hai môn đệ Emmau. Angola cần các giám mục, linh mục, nhà truyền giáo, tu sĩ nam nữ, giáo dân nam nữ có trong lòng ước muốn hiến dâng chính cuộc đời mình và trao tặng cho nhau, dấn thân trong tình yêu và sự tha thứ lẫn nhau, xây dựng những không gian của tình huynh đệ và hòa bình, thực hiện những cử chỉ cảm thương và liên đới đối với những người cần giúp đỡ nhất.
Với ân sủng của Đức Kitô Phục Sinh, chúng ta có thể trở thành tấm bánh được bẻ ra, biến đổi thực tại. Và cũng như Thánh Thể nhắc nhở chúng ta rằng chúng ta là một thân thể và một thần khí duy nhất, hiệp nhất với một Chúa duy nhất, thì chúng ta cũng có thể và muốn xây dựng một đất nước trong đó những chia rẽ cũ được vượt qua mãi mãi, nơi hận thù và bạo lực biến mất, nơi tệ nạn tham nhũng được chữa lành nhờ một nền văn hóa mới của công lý và chia sẻ. Chỉ như thế mới có thể có một tương lai của hy vọng, đặc biệt cho nhiều người trẻ đã đánh mất hy vọng ấy.
Anh chị em thân mến, hôm nay cần nhìn về tương lai với niềm hy vọng và xây dựng niềm hy vọng cho tương lai. Đừng sợ làm điều đó. Đức Giêsu Phục Sinh, Đấng đang bước đi cùng anh chị em và hiến mình như tấm bánh được bẻ ra, khích lệ anh chị em trở thành chứng nhân cho sự phục sinh của Người và là những nhân vật chính của một nhân loại mới và một xã hội mới.
Anh chị em thân mến, trên hành trình này, anh chị em biết rằng Đức Giáo Hoàng gần gũi và cầu nguyện cho anh chị em. Và tôi cũng cậy nhờ vào anh chị em, và xin cảm ơn anh chị em vì điều đó. Tôi phó thác anh chị em cho sự bảo trợ và chuyển cầu của Đức Trinh Nữ Maria, Đức Mẹ Muxima, để Mẹ luôn nâng đỡ anh chị em trong đức tin, đức cậy và đức mến.
Lời cảm ơn của Đức Tổng Giám mục của Luanda
Vào cuối Thánh Lễ, Đức cha Filomeno do Nascimento Vieira Dias, Tổng Giám mục Luanda, đã bày tỏ lòng biết ơn đối với Đức Thánh Cha về chuyến viếng thăm Angola.
Ngài nhắc lại dấu mốc lịch sử năm 1628, khi Đức cha Francisco do Soveral, dòng Augustinô, đặt nền tảng cho Giáo hội tại Luanda, và xúc động nhận định rằng, sau bốn thế kỷ, một vị Giáo hoàng thuộc dòng Augustinô đã đến thăm vùng đất này. Đức Tổng Giám mục nhấn mạnh niềm vui lớn lao của toàn dân Angola, được thể hiện qua nụ cười và ánh mắt của mọi người, đặc biệt là giới trẻ.
Ngài cảm ơn Đức Thánh Cha vì sự hiện diện, lời giảng dạy và phép lành, đồng thời mời gọi dân tộc Angola sống hiệp nhất trong chân lý, công lý và tình huynh đệ, “không để ai bị bỏ lại phía sau”. Ngài cũng kêu gọi vượt qua chia rẽ chính trị, xây dựng một xã hội hòa giải và hòa bình, theo lời nhắc nhở của Đức Thánh Cha rằng hòa bình đòi hỏi sự kiên trì và bền bỉ.
Đức Thánh Cha mời gọi cầu nguyện với Nữ Vương Thiên Đàng
Sau đó, trước khi ban phép lành kết lễ, Đức Thánh Cha mời gọi các tín hữu cùng cầu nguyện với Mẹ Maria, Nữ Vương Thiên Đàng, xin Mẹ cùng đồng hành trong bước đường của các tín hữu Angola để chia sẻ niềm vui Phục Sinh.
Ngài nói rằng, trong sự hân hoan của bài ca Lạy Nữ Vương Thiên Đàng, “chúng ta cũng không bỏ qua hay làm lu mờ tiếng kêu của những người đang đau khổ, nhưng đúng hơn là ôm lấy và kết hợp tiếng kêu ấy với tiếng nói của chúng ta, trong một sự hòa điệu mới, để ngay cả trong đau khổ, ánh sáng của đức tin vẫn luôn cháy sáng, và cùng với đó là niềm hy vọng vào một thế giới tốt đẹp hơn.”
Vatican News
